Δευτέρα, 26 Νοεμβρίου 2012

Αυτολιβανίσματα



«Έγκωμιαζέτω σε ο πέλας και μη το σον στόμα,
αλλότριος και μη τα σα χείλη»
(Παροιμ. κζ' 2).
Υπάρχουν άνθρωποι που αναμφισβήτητα έχουν φυσικά, ηθικά και πνευματικά προσόντα και είναι φανερά σ' όσους έρχονται σ' επαφή και γνωριμία μ' αυτούς. Είναι, μπορεί να ειπή κανείς, προνομιούχοι φύσεις και, ασφαλώς, οι άνθρωποι αυτοί έχουν συνείδησι του πνευματικού και ηθικού των προικοδοτήματος, το οποίον και χρησιμοποιούν επ' αγαθώ είτε ως οικογενειάρχες είτε ως κοινωνικοί παράγοντες και ισχυρά στελέχη μέσα στην κοινωνία που εργάζονται. Οι άνθρωποι αυτοί εφ' όσον θα θεωρούν τους εαυτούς των ως από Θεού ευνοηθέντας και υπηρέτας επάνω στην εκτέλεσι των καθηκόντων των, χωρίς καμμιά εγωιστικήν έπαρσι και υπερηφάνεια, είναι οι ιδεώδεις τύποι, υποδείγματα ευσυνείδητου εργατικότητος και αρετής για όσους τους πλησιάζουν και τους ζουν. Χωρίς να θέλουν, όπου βρεθούν και όπου σταθούν, απηλλαγμένοι ανθρωπίνων αδυναμιών, όπως π.χ. του φθόνου, τους εγκωμιάζουν, και πολύ δικαίως, γιατί εγκωμιάζοντες τα πρόσωπα εκείνων, εγκωμιάζουν την αρετή που πρέπει να είναι κοινό κτήμα όλων των ανθρώπων, και μπορεί να γίνη.

Δυστυχώς όμως υπάρχουν και μεταξύ αυτών των προνομιούχων φύσεων, και μερικοί, που έχοντες συνείδησι, βέβαια, των προσόντων τους, μιας υπεροχής στον κύκλο τους που αποτελείται ή από γνωστούς ή και από αγνώστους, αυτοεπαινούνται αηδιαστικά εξαίροντες οι ίδιοι τα χαρίσματά τους, τα επιτεύγματά τους και, χωρίς να το καταλαβαίνουν ίσως, γίνονται μια χτυπητή έγχρωμη αφίσσα αυτοδιαφημίσεως και αυτοκολακείας μέχρι του βαθμού να χάνουν και τη σοβαρότητά τους. Αφίνουν μάλιστα στους άλλους τον πειρασμό να υποθέσουν ότι, παρά τα τόσα τους προσόντα, είναι «ελαφροί στα μυαλά» και «φελοί». Η λάμπουσα αρετή, η πνευματικότης, η αναπτυσσόμενη δραστηριότης, κάτι, προ παντός, που απεκτήθη με προσωπικούς και σκληρούς και εν μέσω ίσως αντιξοοτήτων αγώνες, δεν έχει ανάγκη αυτοδιαφημίσεως και αυτοεγκωμίων του αγωνιστού. Και δεν πρέπει να παρατηρηθή σ' ένα πλουσίως χαριτωθέντα άνθρωπο, γιατί, αν δεν τον γελοιοποιή, πάντως τον κατεβάζει στη συνείδησι των άλλων, επειδή εκτίθεται ως εγωιστής, αλαζών και υπερήφανος. Τα αυτοεγκώμια αφαιρούν το σπουδαιότερο στοιχείο των αρετών που πρέπει να έχη ένας πραγματικά προσοντούχος: την μετριοφροσύνη και την ταπείνωσι. Άλλως έχει το πράγμα αν, απολογούμενος κατά των προσβολών, αναγκάζεται να ειπή: «τι έδει με ποιήσαι και ουκ εποίησα;». Γιατί υπάρχουν φθονεροί και ευτελείς άνθρωποι που επιδιώκουν την υποτίμησι του άλλου. 

Επειδή, λοιπόν, τέτοιες αδυναμίες υπάρχουν σε πολλούς, ο σοφός Σολομών συνιστά ν' αποφεύγωνται τα αυτολιβανίσματα, γιατί έτσι η αρετή αδικείται. «Άφησε», λέγει, «να σε επαινή ο πλησίον σου, και όχι το δικό σου στόμα, ο ξένος και όχι τα δικά σου χείλη». Κράτησε τη σοβαρότητά σου. 

Αρχιμ. Χριστόφορου Καλύβα
Περιοδικό «Λόγος Αληθείας», τ. 12, Ιανουάριος 2009

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου